×
بسیاری از مراجعان در جلسات مرکز مشاوره آویژه این سوال را مطرح میکنند که چگونه با افراد پنهانکار برخورد کنیم؟ زندگی با فردی که احساسات، افکار یا بخشی از واقعیت زندگی خود را پنهان میکند، میتواند باعث بیاعتمادی، اضطراب و سردرگمی شود. اما نکته مهم اینجاست که همه افراد پنهانکار لزوماً دروغگو یا فریبکار نیستند. بسیاری از آنها به دلیل ترس از قضاوت شدن، تجربههای تلخ گذشته، اضطراب یا نگرانی از واکنش دیگران به سمت پنهانکاری میروند.
اگر شما نیز با همسر، دوست، فرزند یا همکاری روبهرو هستید که اطلاعات مهم را از دیگران مخفی میکند، بهتر است قبل از هر اقدامی ریشه این رفتار را بشناسید و سپس از روشهای صحیح برخورد استفاده کنید.
افراد پنهانکار معمولاً درباره مسائل شخصی، احساسات، مشکلات یا تصمیمات مهم خود کمتر صحبت میکنند. آنها ممکن است:
البته باید توجه داشت که بین «حریم خصوصی» و «پنهانکاری آسیبزا» تفاوت وجود دارد. هر انسانی حق دارد بخشی از زندگی شخصی خود را حفظ کند. مشکل زمانی ایجاد میشود که مخفیکاری به اعتماد و کیفیت روابط آسیب بزند.
قبل از یادگیری نحوه برخورد با افراد پنهانکار باید بدانیم چرا برخی افراد این رفتار را از خود نشان میدهند.
بسیاری از افراد از اینکه مورد سرزنش یا انتقاد قرار بگیرند میترسند. به همین دلیل ترجیح میدهند بخشی از واقعیت را پنهان کنند.
فردی که در گذشته به دلیل صداقت آسیب دیده است، ممکن است برای محافظت از خود به پنهانکاری روی بیاورد.
برخی افراد از آشکار شدن ضعفها، اشتباهات یا مشکلات خود احساس شرم میکنند و به همین دلیل اطلاعات را مخفی نگه میدارند.
گاهی پنهانکاری نتیجه اضطراب است. فرد از واکنش اطرافیان میترسد و ترجیح میدهد سکوت کند.
برخی افراد تصور میکنند هرچه اطلاعات کمتری در اختیار دیگران قرار دهند، کنترل بیشتری بر شرایط خواهند داشت.
در ادامه مهمترین راهکارهای روانشناسی برای برخورد با افراد پنهانکار را بررسی میکنیم.
بزرگترین اشتباه در برخورد با فرد پنهانکار، پرسیدن سوالات مکرر و تحت فشار قرار دادن او است.
جملاتی مانند:
معمولاً باعث میشود فرد بیشتر در لاک دفاعی فرو برود و اطلاعات کمتری ارائه دهد.
افراد پنهانکار معمولاً از قضاوت شدن میترسند. زمانی که احساس کنند حرفهایشان بدون سرزنش شنیده میشود، راحتتر صحبت میکنند.
به جای انتقاد کردن، نشان دهید که قصد درک کردن او را دارید.
به جای اینکه بگویید:
«تو همیشه از من چیزی را مخفی میکنی.»
بگویید:
«وقتی از بعضی موضوعات اطلاع ندارم، احساس نگرانی میکنم.»
این نوع بیان احساسات باعث کاهش مقاومت طرف مقابل میشود.
اعتماد یک شبه ساخته نمیشود. بسیاری از افراد پنهانکار به زمان نیاز دارند تا احساس امنیت کنند.
اگر مدام فشار وارد کنید، احتمالاً نتیجه عکس خواهید گرفت.
آیا همسرتان از دعوا میترسد؟
آیا فرزندتان از تنبیه شدن نگران است؟
آیا دوستتان تجربه بدی از اعتماد کردن داشته است؟
شناخت علت اصلی رفتار، مهمترین قدم برای حل مشکل است.
بررسی تلفن همراه، پیامها، ایمیلها یا وسایل شخصی شاید در کوتاهمدت اطلاعاتی به شما بدهد، اما در بلندمدت اعتماد را از بین میبرد.
اعتماد از کنترل به دست نمیآید.
افراد زمانی صادقتر میشوند که احساس کنند میتوانند بدون ترس صحبت کنند.
برای اعتمادسازی:
درک کردن فرد پنهانکار به معنای تحمل بینهایت مخفیکاری نیست.
اگر رفتار او به رابطه آسیب میزند، لازم است مرزهای مشخصی تعیین کنید.
برای مثال:
«برای ادامه این رابطه، صداقت و شفافیت برای من اهمیت زیادی دارد.»
هر زمان فرد درباره موضوعی با شما صادقانه صحبت کرد، از او قدردانی کنید.
این کار باعث میشود مغز او صداقت را با احساس امنیت و پذیرش مرتبط کند.
اگر پنهانکاری به یک الگوی دائمی تبدیل شده و باعث بیاعتمادی، اختلاف یا تنش شده است، بهتر است از مشاور خانواده یا روانشناس کمک بگیرید.
گاهی ریشه این رفتار در مشکلات عمیقتری مانند اضطراب، ترسهای دوران کودکی یا آسیبهای عاطفی گذشته قرار دارد.
بسیاری از افراد ناخواسته رفتارهایی انجام میدهند که پنهانکاری را تشدید میکند:
تهدید معمولاً باعث افزایش مقاومت میشود.
فردی که احساس تحقیر کند، کمتر تمایل به صداقت خواهد داشت.
جملاتی مانند:
اعتماد را کاهش میدهد.
کنترل شدید معمولاً نتیجهای جز مخفیکاری بیشتر ندارد.
خیر.
این یکی از بزرگترین باورهای اشتباه درباره پنهانکاری است.
بسیاری از افراد پنهانکار به دلیل اضطراب، ترس از قضاوت شدن یا تجربههای تلخ گذشته برخی اطلاعات را بیان نمیکنند. البته اگر پنهانکاری همراه با فریب، دروغ یا خیانت باشد، موضوع کاملاً متفاوت خواهد بود و باید جدیتر بررسی شود.
اگر همسر شما فردی پنهانکار است:
نحوه برخورد با افراد پنهانکار نیازمند صبر، آگاهی و مهارت ارتباطی است. فشار آوردن، بازجویی کردن و کنترل شدید معمولاً باعث افزایش پنهانکاری میشود. در مقابل، ایجاد فضای امن، اعتمادسازی، تعیین مرزهای سالم و گفتگوهای محترمانه میتواند به کاهش این رفتار کمک کند.
متخصصان مرکز مشاوره آویژه معتقدند بسیاری از مشکلات ناشی از پنهانکاری با آموزش مهارتهای ارتباطی و شناخت ریشههای رفتاری قابل حل هستند. اگر پنهانکاری یکی از عزیزانتان به رابطه شما آسیب زده است، دریافت مشاوره تخصصی میتواند مسیر حل این مشکل را بسیار کوتاهتر و مؤثرتر کند.
منبع: مشاوره خانواده تلفنی
